O a ni mafuaʻaga faasolopito na mafua ai ona teteʻe le iloaina o le pipisi e ala i le ea i le taimi o le faʻamaʻi COVID-19?

O le fesili pe o le SARS-CoV-2 e tele lava ina feaveaʻi e ala i ni mataua poʻo ni aerosols ua matuā finauina. Sa matou taumafai e faʻamatalaina lenei finauga e ala i se suʻesuʻega faʻasolopito o suʻesuʻega o le feaveaʻiina o isi faʻamaʻi. Mo le tele o le talafaasolopito o tagata, o le faʻataʻitaʻiga autū o le tele o faʻamaʻi na feaveaʻiina e le ea, e masani lava i mamao mamao ma i se auala faʻatauvaʻa. O lenei faʻataʻitaʻiga miasmatic na luʻitauina i le ogatotonu i le faaiuga o le seneturi lona 19 faatasi ai ma le tulaʻi mai o le talitonuga o siama, ma aʻo maua ai faʻamaʻi e pei o le kolera, fiva ina ua mavae le pepe, ma le malaria e feaveaʻi moni lava i isi auala. Ona o ona manatu i le taua o le pipisi o le paʻi/mataua, ma le teteʻe na ia fetaiaʻi mai le faatosinaga o totoe o le talitonuga o le miasma, o le ofisa lauiloa o le soifua maloloina lautele o Charles Chapin i le 1910 na fesoasoani e amataina se suiga manuia o le faʻataʻitaʻiga, ma manatu ai o le feaveaʻi e le ea e matuā lē talafeagai. O lenei faʻataʻitaʻiga fou na avea ma pule. Peitaʻi, o le leai o se malamalama i aerosols na mafua ai ona sese faʻatulagaina i le faʻamatalaina o faʻamaoniga o suʻesuʻega i auala o le feaveaʻi. Mo le limasefulu tausaga na sosoo ai, o le pipisi atu i le ea sa manatu e itiiti sona tāua mo faʻamaʻi tetele uma o le manava, seʻia oʻo i se faʻaaliga o le pipisi atu i le ea o le tuberculosis (lea na manatu sese o le pipisi atu i mataua) i le 1962. O le faʻataʻitaʻiga o le fesootaʻi/mataua sa tumau pea le taatele, ma e na o ni nai faʻamaʻi na taliaina lautele o ni pipisi atu i le ea aʻo leʻi oʻo i le COVID-19: o na faʻamaʻi na manino lava le pipisi atu i tagata e le o i totonu o le potu e tasi. O le faʻavavevaveina o suʻesuʻega faʻavaomalo na musuia e le faʻamaʻi COVID-19 ua faʻaalia ai o le pipisi atu i le ea o se auala autū lea o le pipisi atu o lenei faʻamaʻi, ma e foliga mai e tāua tele mo le tele o faʻamaʻi pipisi i le manava.

Aafiaga Fa'atino

Talu mai le amataga o le seneturi lona 20, ua i ai le tetee e talia le salalau o faamai i le ea, lea na matua faaleagaina lava i le taimi o le faamai COVID-19. O se mafuaaga autu o lenei tetee o loo taoto i le talafaasolopito o le malamalama faasaienisi i le salalau o faamai: O le salalau atu i le ea sa manatu e sili ona taatele i le tele o le talafaasolopito o tagata, ae na matua suia le tulaga i le amataga o le seneturi lona 20. Mo le tele o tausaga, e leai se faamai taua na manatu e sau mai le ea. I le faamaninoina o lenei talafaasolopito ma mea sese o loo i ai o loo tumau pea, matou te faamoemoe e faafaigofieina le alualu i luma i lenei matata i le lumanai.

O le faʻamaʻi pipisi o le COVID-19 na mafua ai se finauga malosi i auala e sosolo ai le siama SARS-CoV-2, e aofia ai auala e tolu: Muamua, o le aʻafiaga o mataua "e sosolo mai" i mata, isu, poʻo le gutu, lea e paʻuʻū i le eleele e lata ane i le tagata ua aʻafia. Lua, e ala i le paʻi atu, pe ala i le fesoʻotaʻi tuusaʻo ma se tagata ua aʻafia, pe ala i le fesoʻotaʻi tuusaʻo ma se mea ua pisia ("fomite") ona sosoo ai lea ma le tui e ala i le paʻi atu i totonu o mata, isu, poʻo le gutu. Tolu, pe a manavaina ni aerosols, o nisi o ia mea e mafai ona tumau pea i le ea mo ni itula ("e sosolo mai i le ea").1,2

Na muai faalauiloa e faalapotopotoga o le soifua maloloina lautele e aofia ai le Faalapotopotoga o le Soifua Maloloina o le Lalolagi (WHO) le pipisi o le siama i ni mataua tetele e pa'ū i le eleele e lata ane i le tagata ua aafia, faapea foi ma le pa'i atu i mea ua pisia. Na faalauiloa ma le malosi e le WHO i le aso 28 o Mati, 2020, e le o feavea'i le SARS-CoV-2 i le ea (vagana ai le tulaga o "togafitiga faafomai e gaosia ai le aerosol") ma o se "faamatalaga sese" le fai atu i se isi itu.3O lenei fautuaga sa feteenai ma le fautuaga a le toatele o saienitisi o ē na fai mai o le fesiitaiga i le ea e foliga mai o se sao taua tele. eg Ref.4-9I le aluga o taimi, sa faasolosolo malie ona faamaluluina e le WHO lenei tulaga: muamua, i le ioeina e mafai ona faasalalauina le faamai i le ea ae e le foliga mai e ono tupu;10ona, e aunoa ma se faʻamatalaga, faʻalauiloaina le matafaioi o le faʻaleleia atili o le ea ia Novema 2020 e pulea ai le salalau o le siama (lea e naʻo le aoga mo le puleaina o siama e feaveaʻi i le ea);11ona faʻalauiloa lea i le aso 30 o Aperila, 2021, o le fesiitaiga o le SARS-CoV-2 e ala i aerosols e taua (e aunoa ma le faʻaaogaina o le upu "airborne").12E ui ina ta’utino mai e se ofisa maualuga o le WHO i se faatalatalanoaga ma le au tusitala i lena taimi e faapea “o le mafuaaga matou te faalauiloaina ai le ea ona e mafai ona feavea’i lenei siama i le ea,” ae sa latou ta’ua foi sa latou ‘alo’ese mai le faaaogaina o le upu “ea.”13Mulimuli ane ia Tesema 2021, na faʻafouina ai e le WHO se itulau e tasi i lana upega tafaʻilagi e faʻailoa manino mai ai le taua o le fesiitaiga e ala i le ea i se mamao pupuu ma se mamao mamao, aʻo faʻamanino mai foʻi o le "fesiitaiga a le ea" ma le "fesiitaiga e ala i le ea" o ni upu uiga tutusa.14Peita’i, e ese mai i le itulau uepi, o le fa’amatalaga o le siama o le “ea” o lo’o toetoe lava a leai atoa mai fa’amatalaga a le WHO e o’o mai ia Mati 2022.

Na mulimulita’i le Nofoaga Tutotonu mo le Pulea ma le Puipuiga o Fa’ama’i (CDC) i le Iunaite Setete i se ala tutusa: muamua, na ta’ua ai le taua o le fesiita’iga o mataua; ona, ia Setema 2020, na fa’asalalauina pu’upu’u ai i luga o lana upega tafa’ilagi se taliaina o le fesiita’iga e ala i le ea lea na aveeseina i le tolu aso mulimuli ane;15ma le mea mulimuli, i le aso 7 o Me, 2021, na fa’ailoa mai ai o le manavaina o le ea ea e taua tele mo le pipisi atu.16Peitaʻi, e masani ona faʻaaogaina e le CDC le faaupuga "respiratory droplet," e masani ona fesootaʻi ma ni mataua tetele e vave ona paʻuʻū i le eleele.17e faasino i aerosols,18fa'atupuina ai le fenumiai tele.19E leai se faʻalapotopotoga na faʻamamafaina suiga i konafesi a le au tusitala poʻo ni tauvaga tetele tau fesootaiga.20I le taimi na faia ai nei faʻamatalaga faʻatapulaʻa e faʻalapotopotoga uma e lua, ua faʻaputuina faʻamaoniga mo le fesiitaiga e ala i le ea, ma e toʻatele saienitisi ma fomaʻi na fai mai o le fesiitaiga e ala i le ea e le naʻo se auala e mafai ona fesiitai ai, ae foliga mai o leautūfaiga.21Ia Aokuso 2021, na taʻua ai e le CDC o le mafai ona pipisi atu i le ituaiga delta SARS-CoV-2 e tai tutusa ma le misela, o se siama e matuā pipisi lava i le ea.22O le ituaiga omicron lea na aliaʻe mai i le faaiuga o le 2021 na foliga mai o se siama e matua vave lava ona salalau, e faaalia ai se numera maualuga o le toe gaosia ma se vaitaimi puupuu o le faasologa.23

O le taliaina tele ma le lē mautonu o faʻamaoniga o le pipisi o le SARS-CoV-2 i le ea e faʻalapotopotoga tetele o le soifua maloloina lautele na fesoasoani i le lē pulea lelei o le faʻamaʻi, ae o faʻamanuiaga o puipuiga faʻasaga i le pipisi o le ea ua amata ona faʻamautuina.24-26O le vave taliaina o nei faʻamaoniga semanu e faʻamalosia ai ni taʻiala e faʻavasega ai tulafono mo totonu ma fafo, faʻamuamua atili i gaoioiga i fafo, fautuaga vave mo ufimata, faʻateleina ma vave le faʻamamafa i le sili atu ona fetaui ma le faʻamama o ufimata, faʻapea foʻi ma tulafono mo le ofuina o ufimata i totonu e tusa lava pe mafai ona faʻatumauina le va mamao faʻaagafesootai, faʻaleleia atili o le ea, ma le faʻamamāina. O le taliaina vave semanu e mafai ai ona faʻamamafa atili nei fuafuaga, ma faʻaitiitia ai le tele o le taimi ma tupe e faʻaalu i fuafuaga e pei o le faʻamamāina o luga ma pa puipui plexiglass i autafa, lea e le aoga mo le fesiitaiga i le ea ma, i le tulaga o le mea mulimuli, atonu e le aoga.29,30

Aiseā na telegese ai nei faʻalapotopotoga, ma aiseā na tele ai le teteʻe i suiga? O se pepa na muamua atu na iloiloina ai le mataupu o tupe faʻasaienisi (aafiaga faʻapitoa) mai se vaaiga faʻaagafesootai.31'Alo'ese mai tau e feso'ota'i ma fuafuaga e mana'omia e pulea ai le pipisi e ala i le ea, e pei o le fa'aleleia atili o meafaigaluega puipui patino (PPE) mo tagata faigaluega tau soifua maloloina32ma le fa'aleleia atili o le ea33atonu na i ai se sao. Ua faamatala e isi le tuai i le tulaga o le iloa o tulaga matautia e fesoʻotaʻi ma masini manava N9532ae ui i lea, na finauina34pe ona o le le lelei o le puleaina o fa'amaumauga fa'afuase'i e mafua ai ona le lava i le amataga o le fa'ama'i. eg Ref.35

O se isi faʻamatalaga e leʻi tuʻuina mai e na lomiga, ae e matua ogatasi ma a latou sailiiliga, o le faʻatuai e mafaufau pe faʻaaogaina le manatu o le fesiitaiga o siama i le ea, o se vaega, ona o se sese faʻavae na faʻalauiloa i le silia ma le seneturi talu ai ma ua avea ma mea ua leva ona faʻaaogaina i le soifua maloloina lautele ma le puipuia o faʻamaʻi: o se talitonuga e faʻapea o le fesiitaiga o faʻamaʻi manava e mafua mai i mataua tetele, ma o lea la, o taumafaiga e faʻaitiitia ai mataua o le a lava lelei. O nei faʻalapotopotoga na faʻaalia foʻi le musu e fetuʻunaʻi e tusa lava pe i ai faʻamaoniga, e ogatasi ma aʻoaʻoga faʻaagafesootai ma epistemological i le auala e mafai ai e tagata o loʻo pulea faʻalapotopotoga ona teteʻe i suiga, aemaise lava pe a foliga mai e lamatia ai o latou lava tulaga; pe faʻapefea ona faʻagaoioia le mafaufau faʻavaega, aemaise lava pe a puipuia tagata i luma o luʻitau mai fafo; ma pe faʻapefea ona tupu le evolusione faasaienisi e ala i suiga o le paradigm, e tusa lava pe teteʻe tagata puipuia o le paradigm tuai i le taliaina o se aʻoaʻoga ese e sili atu le lagolagoina mai faʻamaoniga o loʻo maua.36-38O le mea lea, ina ia malamalama i le tumau pea o lenei mea sese, sa matou saili ai e suʻesuʻe lona talafaasolopito, ma le pipisi o faʻamaʻi e ala i le ea i se tulaga lautele, ma faʻamamafa ia aga autu na mafua ai ona taatele le talitonuga o le droplet.

Sau mai le https://www.safetyandquality.gov.au/sub-brand/covid-19-icon

 


Taimi na lafoina ai: Setema-27-2022